Çocuklarda Yemek Seçme Davranışı Nasıl Aşılır?

Randevu Al
Bebek ve çocuk sağlığı hakkında güncel bilgilere ulaşmak için Uzm. Dr. Sena Kara Öncü’nün web sitesini ziyaret edebilir, siteyi güvenilir kaynaklarınız arasına ekleyebilirsiniz.

Çocuğunuzun sadece birkaç çeşit yemek tüketmesi, sebze yemeyi reddetmesi veya eskiden severek yediği bazı yemekleri artık yemek istememesi seçici yeme davranışı olarak tanımlanır. Bu pek çok ailenin erken çocukluk döneminde karşılaştığı bir beslenme sorunudur. Bazı çocuklar yemekleri tatlarına göre seçerken bazıları renk, sıcaklık, koku veya doku gibi özelliklere karşı hassasiyet geliştirebilir.

Çocuğun yemek seçmesi her zaman için ciddi bir sağlık problemi anlamına gelmez. Fakat çocuğun tükettiği besin çeşitliliğinin bariz şekilde azalması büyüme ve gelişme süreçlerinin olumsuz etkilenmesine neden olabilir. Çocuklarda yemek seçme davranışını aşmanın yolu zorlamak değil çocuğun besinlerle olumlu bir ilişki kurmasını desteklemek ve gerekli hallerde uzman yardımı almaktır. Adana’da hastalarına hizmet veren Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Doktor Sena Kara Öncü çocuklarda yemek seçme davranışı hakkında bilinmesi gerekenleri anlattı.

Bu içeriği yapay zekâ ile özetle

Tercih ettiğiniz yapay zekâ aracında, yalnızca bu sayfadaki bilgilere dayalı kısa bir özet oluşturun.

Bu özet yapay zekâ tarafından üretilir, tıbbi tavsiye yerine geçmez. Kesin bilgi için hekiminize danışın.

Çocuklarda Yemek Seçme (Seçici Yeme) Davranışı Nedir?

Çocuklarda yemek seçme alışkanlığı çocuğun sadece sınırlı sayıda besini kabul etmesi ve yeni yiyecekleri denemekte zorlanması ya da bazı besin gruplarını sürekli olarak reddetmesidir. Örnek vermek gerekirse sadece makarna ve köfte yemek istemek, sebze ve meyvelerden uzak durmak, yemeklerin birbirlerine temas etmesini istememek yemek seçme davranışının göstergeleri olarak değerlendirilebilir.

Özellikle iki ve beş yaş döneminde çocukların bazı gıdalara karşı mesafeli davranması yaygın görülen bir durumdur. Bu süreçte çocuklar bağımsızlıklarını keşfederler. Yedikleri yemekler üzerinde de kontrol sahibi olmak isterler. Geçmişte severek yedikleri bir gıdayı reddetmeleri ya da yeni tatlara karşı isteksiz davranmaları gelişim sürecinin doğal bir parçası olabilir.

Bunun yanı sıra yemek seçme davranışını geçici bir çocukluk alışkanlığı olarak değerlendirmek her zaman için doğru değildir. Çocuğun kabul ettiği gıdaların sayısı, beslenme düzeni, büyüme eğrisi ve eşlik eden belirtiler bir arada değerlendirilmelidir.

Çocuklar Neden Yemek Seçer?

Çocuklarda yemek seçme davranışı tek bir nedenden kaynaklanmaz. Gelişimsel özellikler, beslenme alışkanlıkları, duyusal hassasiyetler ve bazı sağlık problemleri çocuğun yemek seçmesine neden olabilir. Çocuklarda yemek seçme davranışına neden olabilecek durumları sıralamamız gerekirse:

Yeni besinlere karşı temkinli yaklaşma – Çocuklar daha önce deneyimlemedikleri yiyecekleri tatmak istemeyebilirler. Özellikle meyve, sebze ve farklı dokudaki gıdalara karşı mesafeli olabilirler.

Tat, koku ve doku hassasiyeti – Gıdanın kıvamı, kokusu ve ağızda bıraktığı his çocukların yemek seçmesine neden olabilir.

Bağımsızlık isteği – Özellikle erken çocukluk evresinde çocuklar kendi kararlarını almak isteyebilirler. İstemedikleri yiyecekleri yememek bu isteğin bir sonucu olabilir. 

Düzensiz öğün alışkanlıkları – Sık sık bir şeyler atıştırmak, öğün öncesinde şekerli içecekler tüketmek çocuğun açlık hissini baskılayabilir ve bazı yemeklere karşı isteksiz davranmasına neden olabilir.

Olumsuz yemek deneyimleri – Zorla yemek yedirmeye çalışmak veya yemek yerken çocuğu sık sık uyarmak ya da bir gıdayı yemediği için cezalandırmak çocuğun yemek seçme davranışı geliştirmesine neden olabilir.

Kimi zaman kabızlık, reflü, besin alerjileri, gelişimsel farklılıklar veya yutma problemleri de beslenme davranışına zarar verebilir. Bu yüzden uzun süren yemek seçme davranışlarının doktor tarafından değerlendirilmesi gerekir. 

Çocuklarda Seçici Yeme Davranışı Nasıl Aşılır?

Çocuğun beslenme davranışlarını geliştirmek sabır ve tutarlılık isteyen bir süreçtir. Burada amaç çocuğun her yemeği yemesini sağlamaktan ziyade farklı yiyecekleri tanımasını ve beslenme çeşitliliğini arttırmasını sağlamak olmalıdır. Bunun için ailelerin alabileceği önlemler şu şekildedir:

Yemek Saatlerini Düzenli Hâle Getirin

Ana öğünler ve ara öğünler için belirli saatler oluşturmak fayda sağlar. Gün içerisinde düzensizce ve sürekli olarak atıştırma alışkanlığı çocuğun yemek saati geldiğinde yeterince aç olmamasına neden olabilir. Bu yüzden yemek saatlerini olabildiğince düzenli tutmak gerekir.

Yeni Besinleri Küçük Porsiyonlarla Tanıtın

Çocuğun önüne büyük miktarlarda ve önceden deneyimlemediği gıdalar koymak yerine küçük porsiyonlar halinde başlamak gerekir. Yeni bir gıdayı, sevdiği başka bir yiyeceğin yanında sunmakta yarar vardır. Çocuğun bir besini ilk denemede yememesi bunu hiçbir zaman yemeyeceği anlamına gelmez.

Bir yiyeceği farklı zamanlarda farklı şekil ve sunumlarla karşısına çıkarmak çocuğun o yiyeceğe alışmasına yardımcı olabilir. Bu dönemde acele etmemek ve çocuğa yeni gıdaları denemesi için zaman tanımakta yarar vardır.

Yemek İçin Baskı ve Zorlamadan Kaçının

Çocuğu tabağındaki yemeği bitirmesi için zorlamak, yediği zaman ödül, yemediği zaman ceza vermek sofrayı çocuk için gerilimli bir hale getirir. Bu yüzden yemek saatlerini olabildiğince sakin ve destekleyici bir ortama dönüştürmek gerekir. Çocuğun açlık ya da tokluk durumuna dikkat edin. Doyduğunu söyleyen çocuğu daha fazla yemesi için zorlamak yerine beslenme düzenini takip etmeye çalışın.

Ailece Sofraya Oturun

Çocuklar genellikle çevresindeki yetişkinleri gözlemleyerek yeni alışkanlıklarını edinirler. Aile üyelerinin farklı gıdaları keyif alarak tükettiğini görmek çocuğun da bu gıdalara ilgi göstermesini sağlar. Yemek esnasında telefon, tablet veya televizyon gibi dikkat dağıtıcı unsurlara yer vermeyin. Yemek saatinin ailenin bir arada vakit geçirdiği bir zaman dilimi olmasında yarar vardır.

Çocuğunuzu Yemek Hazırlama Sürecine Dahil Edin

Çocuğun sebzeleri yıkaması, meyveleri seçmesi ve sofranın hazırlanmasına yardımcı olması çocukların bu besinlere karşı ilgi ve merak geliştirmesine yardımcı olabilir. Yeni bir gıdayı hemen tatmasını beklemek yerine ilk olarak incelemesine, koklamasına, dokunmasına ve tanımasına izin verin. Gıdalarla kurulan bu baskısız ilişki çocuğun yeni tatlara alışmasını kolaylaştırabilir.

Yemekleri Çocuğun İlgi Alanına Göre Sunun

Gıdaları farklı şekillerde hazırlamak ve sunmak çocukların ilgi göstermesini sağlayabilir. Örnek vermek gerekirse renkli ve şık tabaklar hazırlanabilir. Fakat sunumun renkli ve eğlenceli olması çocuğun muhakkak o yemeği yiyeceği anlamına gelmeyebilir. Burada önemli olan çocuğun besinleri tanıması ve yemekle ilgili olumlu izlenimler edinmesidir.

Çocuklarda Seçici Yeme Ne Zaman Normal Kabul Edilmez?

Her çocuğun iştahı ve beslenme düzeni farklı olabilir. Fakat yemek seçme davranışı eğer çocuğun büyüme ve gelişme süreçlerini olumsuz etkiliyorsa profesyonel değerlendirme gerekir. Özellikle şu gibi belirtilerle karşılaşıyorsanız dikkate almanız gerekir:

  • Çocuğun boy ve kilo gelişimi olması gereken seyirden uzak ilerliyorsa
  • Çocuk çok az sayıda yiyeceği tüketiyor ve besin çeşitliliği giderek azalıyorsa
  • Bazı besin gruplarını tümden reddediyorsa
  • Yemek esnasında çocuk sık sık öğürüyor, öksürüyor, kusuyor veya yutma güçlüğü yaşıyorsa
  • Yemek yerken ağrı, karın rahatsızlığı ya da huzursuzluk sergiliyorsa
  • Beslenmeden dolayı günlük yaşamı ciddi şekilde olumsuz etkileniyorsa…

Bu belirtiler yemek seçme davranışının altında farklı bir problemin olduğunu düşündürebilir. Özellikle çocuğun büyüme ve gelişmesi olumsuz etkileniyorsa mutlaka hekim tarafından değerlendirilmesi gerekir.

Yemek Seçme Davranışında Doktor Desteği Neden Önemlidir?

Çocuklarda yemek seçme davranışının değerlendirilmesinde ilk olarak büyüme eğrisi, beslenme öyküsü ve genel sağlık durumu ele alınır. Gerekli durumlarda fiziksel muayene ve bazı tetkikler uygulanarak çocuğun beslenmesini etkileyebilecek sağlık sorunları araştırılır.

Bazı çocuklarda problem beslenme alışkanlıkları ile ilişkiliyken bazı çocuklarda gelişimsel farklılıklar, duygusal hassasiyetler ya da yeme davranışını etkileyen bazı tıbbi durumlar söz konusu olabilir. Bu yüzden çocuk doktoru, çocuk gastroenteroloji uzmanı veya çocuk beslenmesi konusunda tecrübeli bir diyetisyenin birlikte çalışması gerekebilir.

Çocuklarda Sağlıklı Beslenme Alışkanlığı Sabırla Gelişir

Çocukların yemek tercihleri, zamanla değişim gösterebilir. Bir gün reddedilen bir gıda, başka bir gün merakla denenebilir. Bu sebeple ailelerin her öğünü yeni bir başarı ya da başarısızlık ölçütü olarak görmemesi gerekir.

Düzenli öğünler oluşturmak, yeni tatları çocuk üzerinde baskı kurmadan tanıtmak, sofraya tüm aile birlikte oturmak fayda sağlayabilir. Bu yüzden sabırlı ve destekleyici olmak gerekir.

NOT: Hastalıklar ve tedavi yöntemleriyle ilgili içeriklerimiz yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Sağlığınızla ilgili tüm konularda doktorunuza veya bir sağlık kuruluşuna başvurunuz.

Diğer Haberler

Whatsapp Randevu Al