Çocuklarda İşitme ve Görme Taraması Ne Zaman Yapılmalı?

Randevu Al
Bebek ve çocuk sağlığı hakkında güncel bilgilere ulaşmak için Uzm. Dr. Sena Kara Öncü’nün web sitesini ziyaret edebilir, siteyi güvenilir kaynaklarınız arasına ekleyebilirsiniz.

Çocukların büyüme ve gelişim sürecinde görme ve işitme gibi duyuları önemli bir yere sahiptir. Görme duyusuyla çocuklar çevresini tanır ve hareketlerini koordine etmeyi öğrenir. İşitme duyusu da çocuğun konuşma, dil gelişimi ve sosyal becerilerini kazanması için hayati öneme sahiptir. Buna karşın bazı işitme ve görme problemleri erken evrede bariz şikayetler yaratmadığı için fark edilmesi zor olabilir. Çocuklar yaşadıkları görme ve işitme güçlüğünün farkında olmayabilir ya da bunu ailelerine anlatmakta güçlük çekebilirler. Bu nedenle çocuklarda görme ve işitme taramalarının belirli süreçlerde yapılması gerekir. Peki çocuklarda görme ve işitme testleri hangi yaşlarda gerçekleştirilmeli, hangi belirtiler daha erken değerlendirme yapılmasını gerektirir? Adana’da hastalarına hizmet veren Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Doktor Sena Kara Öncü sizler için anlattı.

Bu içeriği yapay zekâ ile özetle

Tercih ettiğiniz yapay zekâ aracında, yalnızca bu sayfadaki bilgilere dayalı kısa bir özet oluşturun.

Bu özet yapay zekâ tarafından üretilir, tıbbi tavsiye yerine geçmez. Kesin bilgi için hekiminize danışın.

Çocuklarda Görme ve İşitme Taraması Neden Önemlidir?

Çocukluk dönemi işitme ve görme sistemlerinin gelişim sürecinin devam ettiği bir periyottur. Bu dönemde fark edilmeyen görme problemleri ilerleyen yıllarda göz tembelliği gibi bazı sorunlara yol açabilir. İşitme kayıpları ise çocuğun sosyal iletişim becerilerini, dil ve konuşma gelişimini ve okul yaşantısını olumsuz etkileyebilir.

Örnek vermek gerekirse tahtayı görmekte zorlanan çocuklar zamanla derse karşı ilgilerini yitirebilirler. İşitme güçlüğü yaşayan çocuklar kendilerine söylenenleri anlamakta zorlanabilir. Bu durum dışarıdan öğrenmeye karşı isteksizlik ya da dikkat eksikliği gibi yorumlanabilir. Bu nedenle düzenli taramalar yaptırmak muhtemel sorunların erken aşamada tespit edilmesini ve müdahalelerin zamanında yapılmasını sağlar.

Çocuklarda Görme Taraması Hangi Yaşlarda Yapılmalı?

Ülkemizde çocuklara yönelik görme taramaları yenidoğan döneminde, okul öncesinde ve okul çağında uygulanır.

0-3 Ay Yenidoğan Dönemi Görme Değerlendirmesi

Bebeklik sürecindeki ilk hekim değerlendirmesinde gözlerin yapısı, ışığa karşı verdiği tepkiler, kırmızı refle gibi bulgular incelenir. Kırmızı refle testi çocukta doğuştan gelen katarakt gibi görme duyusunu etkileyebilecek bazı önemli problemlerin tespit edilmesini sağlar.

36-48 ay: Okul öncesi görme taraması

Bu aşamada çocukların görme gelişimi kapsamlı şekilde değerlendirilir. Görme duyusunun keskinliği, gözlerin birlikte çalışma becerileri açısından sorun yaratabilecek bulgular hekim tarafından araştırılır. Özellikle göz tembelliği ve kırma kusurları gibi problemler bu değerlendirme sayesinde erkenden tespit edilebilir.

6-7 yaş: Okul çağı görme taraması

İlkokul birinci sınıftayken yapılan bu taramalar çocuğun okul yaşantısına zarar verebilecek görme sorunlarının tespit edilmesi için yapılır. Astigmat, hipermetrop, miyop gibi kırma kusurları bu aşamada değerlendirilebilir. Fakat çocuğun risk faktörleri ve muayene bulgularına göre daha erken veya daha sık göz muayenesi uygulanması gerekebilir.

Çocuklarda İşitme Taraması Ne Zaman Yapılmalı?

İşitme taraması doğumdan itibaren başlar ve çocuğun gelişim süreçleri boyunca ihtiyaç halinde tekrarlanan bir işlemdir.

Yenidoğan dönemi: İlk işitme testi

Her bebeğe doğumdan sonra işitme taraması yapılması tavsiye edilir. Ülkemizde uygulanan ulusal tarama programı kapsamında ilk işitme testinin doğumdan sonraki ilk 72 saat içerisinde, bebek hastaneden taburcu olmadan önce tamamlanması gerekir. Eğer ilk testte beklenen yanıt alamazsa bu bebeğin kesin olarak işitme kaybı olduğu anlamına gelmez. Bu yüzden testin uygun koşullarda tekrarlanması ve gerekli hallerde ileri odyolojik değerlendirmelerin yapılması gerekir.

İlk 3 ay: Tanısal değerlendirmenin tamamlanması

Tarama testinde şüpheli sonuçlar alınan bebeklerin kapsamlı odyolojik muayeneden geçirilmesi geciktirilmemelidir. 1,3 ve 6 yaklaşımında işitme taramasının ilk ayda tamamlanması işitme kaybı varsa tanının üçüncü aya kadar konulması gerekir. Altıncı aya kadar gerekli müdahalelere başlanması amaçlanır.

İlkokul birinci sınıf: Okul çağı işitme taraması

İşitme duyusu sadece bebeklik sürecinde değerlendirilmesi gereken bir duyu değildir. İlkokula başlayan çocuklarda da işitme taraması uygulanması gerekir. Bu sayede çocukluk döneminde gelişen ve fark edilmeyen işitme sorunları tespit edilebilir.

Ailesinde işitme kaybı öyküsü bulunan, yenidoğan yoğun bakım servisinde uzun süre kalan veya işitme açısından risk taşıyan çocukların tarama sonuçlarına bakılmaksızın takip altında tutulması gerekir.

Çocuklarda Görme Problemleri Hangi Belirtilerle Anlaşılır?

Çocuklar yaşadıkları görme problemlerini her zaman doğru şekilde ifade edemeyebilirler. Bu yüzden ailelerin günlük davranışları gözlemlemesi gerekir. Eğer aşağıdaki belirtilerle karşılaşırsanız bu çocuğunuzun göz muayenesine ihtiyacı olduğu anlamına gelebilir.

  • Televizyonu daha yakından izliyor veya kitapları yüzüne fazlaca yaklaştırıyorsa
  • Bir nesneye bakarken başlarını sürekli eğme ya da bir gözlerini kapatma gibi davranışlar sergiliyorlarsa
  • Gözlerinde titreme veya kayma gözlemleniyorsa
  • Sık sık gözlerini ovuşturma ihtiyacı yaşıyorsa
  • Okuma sırasında satırları takip etmekte zorlanıyorsa
  • Baş ağrısından veya göz yorgunluğundan şikayet ediyorsa
  • Uzaktaki nesneleri seçmekte zorlanıyorsa bebeğin göz muayenesine ihtiyacı olabilir.

Fakat unutmamanız gerekir ki bu belirtilerden birinin görülmesi çocuğunuzda muhakkak bir göz hastalığı bulunduğu anlamına gelmez. Telaşa kapılmadan doktora başvurmanız gerekir.

 

Çocuklarda İşitme Kaybının Belirtileri Nelerdir?

İşitme problemleri bebeklik çağında farklı, konuşma ve okul çağında farklı belirtiler gösterebilir.

Bebeklerde:

  • Ani veya yüksek seslere beklenen şekilde reaksiyon vermeme
  • Sesin geldiği yöne doğru dönmeme
  • Tanıdık seslere karşı bile bariz tepkiler göstermeme
  • Sesleri taklit etme davranışlarının gecikmesi

Daha büyük çocuklarda:

  • Kendisine seslenildiğinde karşılık vermeme ve bu durumun tekrarlanması
  • Televizyonun, telefonun veya tabletin sesini yükseltme isteği
  • Konuşulanları tekrar ettirme ihtiyacı hissetmesi
  • Söylenen şeyleri yanlış anlaması
  • Konuşma ve dil becerilerinin gelişiminin gecikmesi
  • Okulda öğretmenin söylediklerini takip etmekte zorlanması gibi belirtiler görülebilir.

Tüm bu işaretler, kendi başına işitme kaybı tanısı koymak için yeterli değildir. Kulak kiri, orta kulakta sıvı birikmesi, bazı enfeksiyonlar da geçici işitme problemleri yaratabilir. Çocuğun yaşadığı şikayetlerin nedenini doğru şekilde tespit etmek için gereken muayene ve testlerin yapılması gerekir.

Görme ve İşitme Taramaları Nasıl Yapılır?

Çocuklara uygulanan tarama yöntemleri çocuğun yaşına ve incelenmek istenen duyuya göre farklılık gösterir.

Görme taramalarında bebeğin gözlerine ışık tutulabilir, kırmızı refle değerlendirmesi ve çocuğu yaşına uygun görme keskinliğine sahip olup olmadığına dair testler uygulanabilir. Gerekli hallerde göz bebeklerini büyüten damlalarla yapılan kapsamlı göz muayenelerine başvurulabilir.

İşitme taramalarında ise otoakustik emisyon, otomatik işitsel beyin sapı yanıtı, odyometri gibi yöntemlerden faydalanılabilir. Yenidoğan bebeklerde kullanılan testler genellikle kısa süre içerisinde tamamlanır. Bu testler tümü ile ağrısızdır. Eğer tarama sonucunda şüpheli bir bulguya rastlanırsa daha detaylı odyolojik testlere ihtiyaç duyulabilir.

Unutmamak gerekir ki tarama testleri kesin tanı koymak için değil ileri değerlendirme gereksinimlerini tespit etmek içindir.

Çocuklarda Görme ve İşitme Kontrolleri Ertelenmemeli

Çocukların görme ve işitme duyuları fiziksel gelişimleri kadar iletişim, sosyal beceri ve öğrenme süreçleri açısından da önem taşır. Bazı problemler çocuk tarafından fark edilmeyebilir. Bariz bir şikayete yol açmadan sinsi bir ilerleyiş gösterebilir.

Bu yüzden yenidoğan döneminden başlayarak önerilen taramaların takip edilmesi gerekir. Okul öncesi ve okul çağı taramaları aksatılmamalıdır. Eğer çocuğun ailesinde görme ve işitme hastalığı öyküsü varsa rutin tarama zamanı beklenmeden çocuk doktoruna başvurulabilir.

Erken tespit edilen sorunların uygun şekilde ele alınması, çocuğun gelişim sürecinin desteklenmesini, zamanında ve doğru müdahalede bulunulmasını sağlar.

NOT: Hastalıklar ve tedavi yöntemleriyle ilgili içeriklerimiz yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Sağlığınızla ilgili tüm konularda doktorunuza veya bir sağlık kuruluşuna başvurunuz.

Diğer Haberler

Whatsapp Randevu Al