Bebeklerde meydana gelen kabızlık sorunu özellikle ek gıdaya geçiş döneminde ailelerin sıkça karşılaştığı bir sindirim sistemi sorunudur. Fakat bebeğin her gün kaka yapamaması kabız olduğu anlamına gelmeyebilir. Kabızlık şikayetlerini değerlendirirken bebeğin dışkılama esnasında yaşadığı ağrı, dışkının sertliği gibi faktörler birlikte incelenir. Özellikle anne sütü ile beslenen bebekler, birkaç gün ve belki de daha uzun aralıklarla dışkılayabilir. Eğer dışkı yumuşaksa ve bebek kaka yaparken rahatsızlık yaşamıyorsa bu durum her zaman kabızlık olarak değerlendirilemez. Adana’da hastalarına hizmet veren Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Doktor Sena Kara Öncü, bebeklerde kabızlık nedenlerini ve ne zaman doktora başvurulması gerektiğini sizler için anlattı.
Tercih ettiğiniz yapay zekâ aracında, yalnızca bu sayfadaki bilgilere dayalı kısa bir özet oluşturun.
Bu özet yapay zekâ tarafından üretilir, tıbbi tavsiye yerine geçmez. Kesin bilgi için hekiminize danışın.
Bebeklerde Kabızlık Nedir?
Kabızlık, dışkının kuru ve sert kıvamda olmasıdır. Dışkılama esnasında ağrı ve zorlanma hissedilmesi, bağırsak hareketlerinin normale göre belirgin şekilde değişmesiyle ortaya çıkar. Özellikle anne sütü ile beslenen bebeklerde dışkılama periyodu geniş bir aralıkta değişebilir. Dışkının yapısı ve bebeğin dışkılama sırasında rahat olup olmaması, ne sıklıkta dışkıladığından daha önemli göstergelerdir.
Bebeklerde Kabızlık Neden Olur?
Bebeklerde kabızlık şikayeti çok sayıda farklı nedenden kaynaklanıyor olabilir. En yaygın görülen kabızlık nedenlerinin başında beslenme düzenindeki değişiklikler gelir. Bebeklerdeki kabızlık nedenlerini tek tek incelememiz gerekirse:
Ek Gıdaya Geçiş
Sıvı ağırlıklı beslenmekten, katı gıdalara geçerken bebeğin bağırsak alışkanlıklarında bazı değişiklikler meydana gelebilir. Yeni gıdaların beslenme rutinine eklenmesi bazı bebeklerde dışkının sertleşmesine neden olabilir.
Mama Değişikliği veya Hazırlanışındaki Değişiklikler
Formül mamanın değiştirilmesi ya da mamanın tavsiye edilen ölçülerden farklı şekilde hazırlanması kabızlığa yol açabilmektedir. Bu sebeple bebeğe mama hazırlanırken ürünün kullanım talimatlarına uymak önem taşır.
Yetersiz Sıvı Alımı
Bebeğin yaşına ve beslenme biçimine göre yeterli miktarda sıvı almaması sonucunda dışkı yapısı sertleşebilir. Özellikle hastalık dönemlerinde bebeğin sıvı alımının azalmamasına özen gösterilmeli, bebeğin sıvı alımı teşvik edilmelidir.
Bazı İlaçlar ve Sağlık Sorunları
Kullanılan bazı ilaçlar kabızlığa yol açabilmektedir. Nadiren tiroid problemleri, bağırsağa ilişkin yapısal sorunlar ya da bazı hastalıklar kabızlık sorununda rol oynayabilmektedir. Bu sebeple özellikle uzun süren ya da tekrar eden kabızlık şikayetleri söz konusu ise bebeğin muhakkak bir çocuk doktoru tarafından muayene edilmesi gerekir.
Bebeklerde Kabızlık Nasıl Anlaşılır?
Bebeklerde kabızlık belirtileri, her bebek için farklılık gösterir. Şu belirtilerle karşılaşıldığında bebeğin kabızlık şüphesi ile değerlendirilmesinde fayda vardır:
- Sert, kuru ya da küçük parçalar halinde dışkılama
- Dışkılama sırasında bebeğin belirgin şekilde ağrı ya da huzursuzluk hissetmesi
- Kaka yaparken bebek uzun süre zorlanıyorsa
- Karında şişkinlik ya da rahatsızlık söz konusuysa
- Bebeğin iştahında belirgin bir azalma yaşanıyorsa
- Sert dışkılamaktan kaynaklı olarak bebeğin makat bölgesinde çatlaklar ve buna bağlı kanamalar görülüyorsa
- Kabızlıkla birlikte bebeğin ruh halinde huzursuzluk gözlemleniyorsa bebeğin çocuk doktoru tarafından değerlendirilmesi gerekir.
Özellikle dışkının sert yapıda olması, dışkılama sırasında ağrı hissedilmesi son derece öneli göstergelerdir.
Bebek Kaka Yaparken Ikınıyorsa Kabız mı Olmuştur?
Bebeğin dışkılarken ıkınması her zaman kabız olduğu anlamına gelmez. Bebekler özellikle yaşamlarının ilk aylarında kaka yapmadan önce ıkınabilir, ağlayabilir, kızarabilir ve huzursuzlaşabilirler. Dışkı yumuşak yapıda olduğu sürece bu durum bebeğin dışkılama sırasında karın kasları ve pelvik tabanını henüz koordine dememesinden kaynaklanır. Bu durum infant diskezi olarak tanımlanır ve çoğu durumda kendiliğinden iyileşme gösterir.
Bu nedenle sadece bebeğin ıkınmasına bakılarak kabız olduğunu düşünmek her zaman için doğru değildir. Dışkı yapısının sertliği, dışkılama sırasında ağrı olup olmadığı, bebeğin genel sağlık durumunda bazı değişikliklerin yaşanıp yaşanmadığı birlikte değerlendirilmelidir.
Bebeklerde Kabızlığa Ne İyi Gelir?
Kabızlık şikayetine karşı uygulanacak tedavi yöntemi, bebeğin yaşına, beslenme biçimine ve kabızlığın altında yatan nedene göre şekillenir. Özellikle küçük bebeklerde doktor tavsiyesi olmadan ilaç, müshil ya da bitkisel ürünlerin kullanılmaması gerekir.
Özellikle ek gıdaya başlayan bebeklerde beslenme düzeni incelenmeli, bebeğin yaşına göre yeterli miktarda sıvı alıp almadığı incelenmelidir. Yani, bebeğin beslenme düzeninde kabızlığa yol açabilecek değişiklikler varsa bunların tespit edilmesi gerekir.
Kabızlık sorunu devam ediyorsa bebeğin çocuk doktoru tarafından muayene edilmeli ve gereken tedavi planlaması yapılmalıdır. İlaç tedavisinin gerekli olup olmadığına, ilacın hangi dozda ve ne kadar süreyle kullanılacağına doktor tarafından karar verilir.
Bebeklerde Kabızlık Ne Zaman Doktora Gidilmesini Gerektirir?
12 aydan küçük bebeklerde kabızlıktan şüphe ediliyorsa çocuk doktoruna başvurmak gerekir. Özellikle yenidoğan döneminde meydana gelen dışkılama problemleri daha büyük bir dikkatle incelenmelidir. Eğer şu belirtilere karşılaşıyorsanız zaman kaybetmeden çocuk doktoruna başvurmanızda yarar vardır:
- Eğer kabızlık doğumdan ya da bebeğin yaşamının ilk haftalarından itibaren yaşanıyorsa
- Doğumdan sonraki ilk iki gün içerisinde mekonyum çıkarılmamışsa
- Bebeğin karnında belirgin bir şişkinlik varsa ve kusma gözlemleniyorsa
- Dışkıda kan görülüyorsa
- Bebeğin büyüme ve kilo alma süreçleri beklenildiği gibi ilerlemiyorsa
- Süreklilik arz eden şiddetli karın ağrıları yaşanıyorsa
- İnce ve şerit şeklinde dışkılama söz konuyorsa
- Bebeğin genel sağlık durumunda belirgin bozulmalar gözleniyorsa…
Bu belirtiler varsa, basit fonksiyonel kabızlık haricinde farklık bir durumun araştırılmasını gerekebilir.
Bebeklerde Kabızlık Nasıl Önlenebilir?
Kabızlığı tümüyle önlemek mümkün değildir. Ancak bebeğin yaşına uygun şekilde ve dengeli beslenmesini sağlamak, ek gıdaya doğru zamanda ve kontrollü şekilde geçmek, mama hazırlanıyorsa belirlenen ölçülere uymak ve bebeğin yeterli miktarda sıvı almasını sağlamak kabızlığın önlenmesine yardımcı olur.
Kabızlığın sürekli olarak tekrar etmesi halinde sadece dışkıyı yumuşatmaya çalışmak yerine kabızlığa neden olan beslenme değişiklikleri, ilaç kullanımı veya farklı sağlık sorunları incelenmelidir.
Bebeklerde Kabızlık
Sıkça Sorulan Sorular
Kabızlık tanısı için bebeğin kaka yapamadığı gün sayısı tek başına yeterli değildir. Özellikle anne sütü ile beslenen bazı bebekler birkaç gün süreyle dışkılamayabilir. Dışkının sertliği ve bebeğin dışkılama esnasında ağrı veya rahatsızlık hissedip hissetmediği gibi parametreler de değerlendirilmelidir.
Anne sütü ile beslenen bebeklerde de kabızlık yaşanabilir. Fakat dışkılama sıklığının azalması doğrudan bebeğin kabız olduğu anlamına gelmeyebilir. Dışkının yumuşak mı yoksa sert mi olduğu ve bebeğin genel sağlık durumu da değerlendirilmelidir.
Bebeğin yaşı ve beslenme düzeni dikkate alınmaksızın rutin olarak su verilmesi doğru değildir. Özellikle küçük bebeklerde sıvı ihtiyacı çocuk doktorunun tavsiyelerine göre planlanmalıdır.
Bebeklerde görülen kabızlık vakalarında doktor değerlendirmesi sonucunda ilaç tedavisi uygulanmasına karar verilebilir. Fakat doktor tavsiyesi olmadan kabızlık ilacı veya müshil kullanmak doğru değildir.
Çoğu zaman kabızlığın altında yatan ciddi bir neden olmayabilir. Fakat kabızlık doğumdan itibaren görülüyorsa, mekonyum (ilk kaka) çıkışı geciktiyse ya da karında belirgin şişkinlik, kusma ve büyüme geriliği gibi sorunlar eşlik ediyorsa altında yatan diğer nedenler araştırılmalıdır.
